Phú Hòa Đông hợp với kiểu đi chơi chậm: chạy xe dọc đường làng giữa đồng rau, đứng ở một khúc bờ sông Sài Gòn nhìn sang Thủ Dầu Một, ghé xem một trại bò sữa khi được chủ nhà cho phép, rồi ăn một bữa cơm quê trước khi về. Xã không có khu vui chơi lớn hay phố đi bộ, và đó chính là điểm người thành phố tìm đến: khoảng trống, trời rộng, mùi đất ruộng và tiếng bò trong chuồng.
Từ 1/7/2025, xã Phú Hòa Đông mới gồm ba xã cũ của huyện Củ Chi là Phú Hòa Đông, Tân Thạnh Đông và Tân Thạnh Tây, nằm ở phía đông vùng Củ Chi cũ, sát sông Sài Gòn. Dưới đây là những kiểu đi chơi thật sự hợp với địa bàn này, những thứ không nên mong đợi, và cách đi sao cho người ở xã không thấy phiền vì khách cuối tuần.
Phú Hòa Đông là vùng quê như thế nào
Muốn đi chơi đúng cách thì phải hiểu nơi mình đến. Phú Hòa Đông là xã nông nghiệp ven đô. Phần lớn đất là ruộng rau, ruộng lúa còn giữ lại, vườn cây ăn trái và đất trồng cỏ nuôi bò. Nhà ở nằm dọc các trục đường, xen giữa là xưởng nhỏ, kho bãi và dãy nhà trọ công nhân. Phía đông là sông Sài Gòn, bờ bên kia là Thủ Dầu Một, nơi trước 7/2025 thuộc tỉnh Bình Dương và nay cũng thuộc TP Hồ Chí Minh.
Vùng Tân Thạnh Đông cũ được biết đến nhiều nhờ nghề nuôi bò sữa. Đi qua những con đường nhánh, bạn sẽ gặp chuồng bò mái tôn sát nhà, ruộng cỏ voi cao quá đầu người, xe máy chở can sữa buổi sáng sớm. Vùng ven sông thì có bãi bồi, bờ tre, những khúc đường đất dẫn ra mép nước. Không có gì được dựng lên để chụp ảnh check-in; mọi thứ bạn thấy là đời sống đang diễn ra.
Hiểu như vậy sẽ đỡ thất vọng. Người đến tìm quán cà phê sân vườn sang trọng hay khu vui chơi cho trẻ có trò chơi điện thì sẽ thấy Phú Hòa Đông "chẳng có gì". Người muốn đổi không khí, đạp xe, ngắm sông, cho con xem con bò thật thì sẽ thấy một buổi sáng ở đây đáng giá hơn cả ngày ngồi trong trung tâm thương mại.
Năm kiểu đi chơi hợp với xã ven sông này
Ngắm sông Sài Gòn buổi sớm hoặc chiều muộn. Đoạn sông chảy qua phía đông xã còn hoang hơn nhiều so với khúc sông ở nội thành. Bờ bên này là bãi cỏ, bờ tre, ruộng sát mép nước; bờ bên kia là Thủ Dầu Một với nhà cửa và cây xanh. Đứng ở một khúc bờ cao, an toàn, bạn sẽ thấy lục bình trôi theo con nước, ghe nhỏ chạy ngang và chim bay về bãi.
Đạp xe hoặc chạy xe máy chậm qua đường làng. Các đường liên ấp trải nhựa hoặc bê tông đủ rộng cho hai xe máy tránh nhau, hai bên là ruộng rau, kênh nhỏ và hàng rào bông bụt. Buổi sáng trước tám giờ, đường mát và ít xe tải. Đây là cách xem được nhiều nhất trong thời gian ngắn nhất.
Xem nghề bò sữa và đồng rau. Không có tour trại bò chính thức nào bạn có thể tra lịch, nhưng nhiều hộ không ngại cho khách đứng xem nếu được hỏi lịch sự và không vào giờ bận. Ruộng rau thì nhìn từ bờ ruộng là đủ, mua vài bó rau ngay tại chỗ nếu người trồng bán lẻ.
Ăn một bữa cơm quê hoặc mua đồ tươi mang về. Quán ăn trong xã chủ yếu phục vụ người địa phương và công nhân: cơm phần, hủ tiếu, bánh canh, các món bò. Ăn ở đó thì thấy đúng nhịp sống nơi này hơn là tìm nhà hàng sân vườn. Chợ xã và sạp ven đường có rau, trái cây, sữa tươi từ chính các hộ quanh vùng.
Dã ngoại nhẹ ở một khoảng vườn hay bờ kênh. Một tấm bạt, ít đồ ăn, một chỗ có bóng cây là đủ cho buổi trưa. Điều kiện là đất đó có người cho phép, không đốt lửa bừa bãi và mang rác về. Phần sau của trang có bài riêng về chuyện dã ngoại.
Những thứ không nên mong đợi ở Phú Hòa Đông
Thứ nhất, đừng mong có biển chỉ dẫn du lịch hay bản đồ điểm tham quan. Phần lớn đường nhánh không có tên dễ nhớ, và bản đồ trên điện thoại đôi khi dẫn vào đường đất cụt ra ruộng. Hãy chấp nhận lạc một chút và hỏi người dân; người ở đây thường chỉ đường rất kỹ.
Thứ hai, đừng mong mọi khúc bờ sông đều ra được. Nhiều đoạn ven sông là đất vườn, đất nuôi trồng của các hộ, có hàng rào hoặc chỉ có lối đi riêng. Chỗ ra được mép nước thì thường là đường đất, mùa mưa lầy, và bờ có thể đang sạt. Ra sông là chuyện phải chọn chỗ, không phải chỗ nào trên bản đồ có màu xanh nước cũng tới được.
Thứ ba, đừng nhầm Phú Hòa Đông với khu di tích địa đạo. Địa đạo Củ Chi nằm ở phía bắc, thuộc các xã khác của vùng Củ Chi cũ. Nếu bạn muốn ghép cả hai trong một ngày, hãy tính thời gian chạy xe giữa hai nơi và chọn một nơi làm chính. Ở Phú Hòa Đông, thứ để xem là đồng ruộng và sông, không phải công trình hay bảo tàng.
Thứ tư, đừng mong mọi quán mở cửa đúng giờ trên mạng. Quán quê mở theo nhịp của chủ: hết đồ là đóng, có đám tiệc trong xóm là nghỉ. Mang theo nước uống và chút đồ ăn nhẹ để không bị động.
Chọn kiểu đi theo người đi cùng
Mỗi nhóm khách hợp với một cách đi khác nhau. Bảng dưới gợi ý để bạn lên kế hoạch nhanh mà không ôm đồm.
| Người đi cùng | Nên làm | Nên tránh |
|---|---|---|
| Đi một mình hoặc hai người | Đạp xe sáng sớm, ngồi bờ sông, chụp ảnh đồng ruộng | Đi đường đất ven sông lúc trời sắp tối |
| Gia đình có trẻ nhỏ | Xem bò, nhìn ruộng rau, ăn trưa sớm rồi về | Cho trẻ ra sát mép nước, đi giữa trưa nắng |
| Nhóm bạn đông người | Dã ngoại ở vườn có chủ đồng ý, đạp xe theo nhóm nhỏ | Mở loa to, chạy xe hàng ba trên đường làng |
| Người lớn tuổi | Ngồi quán quê nhìn đồng, đi chợ xã buổi sáng | Lội ruộng, đi bờ đất trơn sau mưa |
| Người thích chụp ảnh | Ra đồng lúc nắng xiên, chụp sông lúc sương | Bay flycam khi chưa tìm hiểu quy định |
Điểm chung của mọi nhóm: đi sớm, về sớm. Từ khoảng mười giờ sáng đến ba giờ chiều, nắng trên đồng rất gắt, không có nhiều bóng mát, và đường bắt đầu đông xe tải chở hàng ra vào xưởng.
Đi lúc nào và đi bằng gì
Từ nội thành TP Hồ Chí Minh lên Phú Hòa Đông là một chặng vài chục cây số, xe máy thường mất hơn một giờ tuỳ giờ và điểm xuất phát. Khung giờ dễ chịu nhất là đi từ sáu giờ sáng, có mặt ở xã lúc bảy rưỡi, chơi tới khoảng mười một giờ rồi ăn trưa và về. Buổi chiều thì lên sau ba giờ, ngắm sông tới chạng vạng rồi về trước khi trời tối hẳn, vì đường quê ít đèn.
Xe máy là phương tiện tiện nhất để vào được đường nhánh. Ô tô đi được các trục chính nhưng vào đường làng thì chật, khó quay đầu, và đậu xe dễ chắn cổng nhà người ta. Nếu đi ô tô, hãy chọn trước một chỗ đậu rộng, như sân quán ăn, rồi đi bộ hoặc đạp xe phần còn lại.
Người ở Thủ Dầu Một thì gần hơn nhiều: qua cầu Phú Cường bắc trên sông Sài Gòn là sang phía Củ Chi. Nhiều gia đình ở bờ bên kia coi vùng này là chỗ đi dạo chiều cuối tuần, ngược lại người Phú Hòa Đông cũng hay qua sông đi chợ, đi làm. Chuyện đường sá chi tiết có trong mục đi lại của trang; ở đây chỉ cần nhớ đi giờ mát và tránh giờ tan ca xưởng.
Ngày trong tuần và cuối tuần ở xã khác nhau ít hơn bạn nghĩ. Ruộng rau và trại bò làm việc cả bảy ngày, xe chở hàng chạy cả sáng chủ nhật. Khác biệt lớn nhất là ngày lễ, ngày giỗ, đám cưới trong xóm: đường nhỏ có thể bị dựng rạp chắn một nửa, quán quen đóng cửa đi ăn tiệc. Gặp đám tiệc thì đi chậm, đi vòng nếu cần, đừng bấm còi xin đường giữa rạp đám.
Mang theo gì cho một buổi ở quê
Danh sách ngắn, đủ cho một buổi sáng hoặc một buổi chiều, không cần mang cả nhà theo:
- Nước uống nhiều hơn bạn nghĩ, vì cửa hàng tạp hoá không phải đoạn đường nào cũng có.
- Mũ rộng vành, áo khoác chống nắng, kem chống nắng — đồng ruộng gần như không có bóng mát.
- Thuốc chống muỗi, nhất là khi ở gần bờ tre, bờ kênh lúc chiều.
- Giày có đế bám thay vì dép mỏng, vì bờ ruộng và đường đất ven sông trơn khi ướt.
- Túi đựng rác mang về, vì thùng rác công cộng ở đường làng rất ít.
- Tiền mặt lẻ để mua rau, trái cây ở sạp nhỏ không nhận chuyển khoản.
- Áo mưa mỏng trong mùa mưa, vì giông chiều đến nhanh trên đồng trống.
Nếu đi cùng trẻ, mang thêm khăn ướt và một bộ đồ thay; trẻ gần như chắc chắn dính bùn nếu được thả cho chạy ở bờ ruộng.
Đi chơi mà không làm phiền người ở xã
Phú Hòa Đông không phải điểm du lịch, nghĩa là mọi con đường bạn đi qua đều là đường người ta đi làm, mọi ruộng rau là kế sinh nhai của một nhà. Phép lịch sự đơn giản nhất là không bước vào ruộng, không hái rau trái khi chưa hỏi, không đậu xe chắn lối và không chụp cận mặt người khi họ chưa đồng ý.
Chuồng bò là nơi cần giữ vệ sinh. Người lạ đi từ trại này sang trại khác có thể mang mầm bệnh theo giày dép. Muốn vào xem thì hỏi chủ trước, làm theo hướng dẫn của họ, và không cho bò ăn bất cứ thứ gì mang theo. Bài riêng về thăm trại bò sữa trên trang có nói kỹ hơn.
Cuối cùng là tiếng ồn. Một nhóm xe máy nẹt pô qua xóm lúc sáng sớm, một chiếc loa kéo mở ở bờ kênh buổi trưa, là đủ để người dân thấy khách thành phố là phiền. Đi chơi kiểu quê thì giữ giọng ở mức quê: nói chuyện vừa nghe, chào người lớn tuổi khi đi ngang, mua một ít đồ của người địa phương. Những điều nhỏ đó giữ cho xã vẫn mở lòng với khách lần sau.
Câu hỏi thường gặp
Phú Hòa Đông có gần địa đạo Củ Chi không?
Cả hai cùng thuộc vùng Củ Chi cũ nên không xa, nhưng khu di tích địa đạo nằm ở phía bắc, thuộc xã khác. Nếu muốn ghép trong một ngày, nên đi địa đạo vào buổi sáng khi còn mát, chiều về ghé Phú Hòa Đông ngắm sông và ăn tối sớm rồi về thành phố, tránh chạy đường quê lúc trời tối.
Đi Phú Hòa Đông một ngày có đủ không?
Một buổi sáng hoặc một buổi chiều là đủ cho phần lớn người đi chơi: đạp xe vài vòng đường làng, ngồi bờ sông, ăn một bữa. Nếu muốn ở lâu hơn, bạn có thể ghép thêm Thủ Dầu Một bên kia sông hoặc các xã lân cận của vùng Củ Chi cũ, thay vì cố kéo dài ở một chỗ.
Ở Phú Hòa Đông có chỗ nghỉ qua đêm cho khách không?
Xã có nhà nghỉ nhỏ và nhà trọ phục vụ người lao động, không có nhiều cơ sở lưu trú hướng tới khách du lịch. Phần lớn khách thành phố đi về trong ngày. Nếu cần nghỉ lại, hãy hỏi trước trên các kênh đặt phòng hoặc chọn chỗ ở khu trung tâm vùng Củ Chi cũ hay Thủ Dầu Một.
Mùa nào đi Phú Hòa Đông đẹp nhất?
Mùa khô, đại khái từ tháng 12 đến tháng 4, trời trong, đường khô, dễ đạp xe và ra bờ sông. Mùa mưa thì đồng xanh hơn nhưng giông chiều và đường đất lầy. Những tuần triều cường cuối năm âm lịch, mực nước sông dâng cao, cần cẩn thận ở các bãi thấp ven sông.
Có thể mua rau, sữa tươi trực tiếp ở Phú Hòa Đông không?
Nhiều hộ trồng rau hoặc nuôi bò bán lẻ cho người quen và khách ghé qua, nhưng không phải nhà nào cũng bán. Cách dễ nhất là ghé chợ xã hoặc sạp ven đường buổi sáng. Sữa tươi mua ở hộ nuôi cần đun sôi kỹ trước khi uống và giữ lạnh ngay, nhất là khi đường về thành phố xa.
Đi Phú Hòa Đông bằng xe buýt được không?
Có tuyến xe buýt đi các hướng của vùng Củ Chi cũ, nhưng tuyến và lộ trình thay đổi theo từng giai đoạn nên cần tra trên ứng dụng xe buýt của thành phố trước khi đi. Xuống xe buýt rồi vẫn cần xe ôm hoặc đi bộ khá xa để vào đường làng và bờ sông.