Tháng nào về Phú Hòa Đông đẹp: mùa khô, mùa mưa, triều cường và những tuần nên tránh

Phú Hòa Đông đẹp nhất để đi chơi vào mùa khô, đại khái từ tháng 12 đến tháng 4: trời trong, đường khô, sáng sớm mát và có khi có sương trên đồng. Mùa mưa, từ khoảng tháng 5 đến tháng 11, đồng xanh nhất nhưng hay có giông chiều và đường đất lầy. Những tuần nên cẩn thận là đợt triều cường cuối năm âm lịch, những đợt hồ Dầu Tiếng xả nước trong mùa mưa, và cao điểm nắng nóng cuối mùa khô.

Vùng Củ Chi cũ có khí hậu nhiệt đới gió mùa của Nam Bộ với hai mùa rõ rệt, không có mùa đông lạnh. Dưới đây là lịch theo từng quãng tháng, nói rõ mỗi quãng hợp làm gì, cần mang gì, và những điều người thành phố hay bất ngờ khi về quê vào sai thời điểm. Các mốc tháng chỉ là khung tương đối, năm sớm năm muộn khác nhau.

Lịch mùa tóm tắt

Bảng tóm tắt dùng để chọn tháng nhanh. Các phần sau nói kỹ hơn từng quãng.

Nếu chỉ chọn được một quãng, chọn tháng 12 đến tháng 2. Nếu thích đồng xanh và chấp nhận rủi ro mưa, chọn các buổi sáng của tháng 6 và tháng 7.

Đầu mùa khô: tháng 12 và tháng 1

Khi gió chướng thổi về cuối năm, trời Nam Bộ khô dần, độ ẩm giảm, đêm và sáng sớm mát hẳn so với mùa mưa. Đây là quãng thời gian dễ chịu nhất ở Phú Hòa Đông. Trời buổi sáng thường trong, mặt trời mọc tròn trên phía bờ Thủ Dầu Một. Những buổi rạng sáng lặng gió, sương mỏng đọng trên ruộng rau và lơ lửng trên mặt sông, tan nhanh khi nắng lên.

Đồng ruộng lúc này vẫn xanh nhờ nước tưới từ hệ thống kênh và giếng. Người trồng rau tranh thủ trồng các lứa rau phục vụ Tết, ruộng rau vào cuối tháng 12 và tháng 1 thường đầy và đều. Trại bò làm việc như mọi ngày, nhưng trời mát làm bò ít mệt hơn, người nuôi đỡ vất vả hơn mùa nóng.

Điều cần để ý là triều cường. Những tháng cuối năm âm lịch, rơi vào khoảng tháng 11 đến tháng 1 dương lịch tuỳ năm, nước sông Sài Gòn lên cao vào các đợt quanh mùng một và rằm. Bãi thấp ven sông, đường đất sát bờ có thể bị ngập trong vài giờ nước lớn. Đi ngắm sông vào những ngày này thì đứng ở chỗ cao, xem giờ nước lớn trước.

Giữa mùa khô và Tết: tháng 2 và tháng 3

Tháng 2 và tháng 3 nắng nhiều, ít mây, gió thổi mạnh trên đồng trống. Đây là mùa đạp xe và dã ngoại lý tưởng nếu đi sớm: từ sáu đến chín giờ sáng trời mát, đường khô ráo, ánh sáng trong. Từ khoảng mười giờ, nắng bắt đầu gắt và mặt đường bê tông hắt nóng lên.

Tết Nguyên đán thường rơi vào cuối tháng 1 hoặc tháng 2. Những ngày Tết, xã yên tĩnh hơn hẳn: xưởng nghỉ, công nhân ở trọ về quê, xe tải gần như vắng bóng trên đường. Người địa phương đi chúc Tết, cúng đình, đường làng có không khí rất riêng. Nếu về Phú Hòa Đông dịp này, nhớ là nhiều quán đóng cửa vài ngày, và trại bò thì vẫn làm việc như thường — bò không nghỉ Tết.

Đường đất trong mùa này khô và bụi. Xe tải chạy qua để lại một lớp bụi đỏ bám lên lá cây hai bên đường. Mang khẩu trang hay khăn che mũi khi đạp xe hoặc chạy xe máy qua những đoạn đường chưa bê tông hoá.

Cao điểm nóng: tháng 4 đến đầu tháng 5

Cuối mùa khô là lúc nóng nhất trong năm ở Nam Bộ. Không khí oi, nắng gắt từ rất sớm, nhiệt độ ban trưa có thể lên cao, mặt đường và mái tôn hấp nhiệt. Một số ruộng nghỉ hoặc chuyển vụ, cảnh đồng bớt xanh, đất nứt ở những chỗ thiếu nước. Người nuôi bò vất vả nhất vào quãng này vì bò bị nóng, ăn ít và giảm sữa.

Đi chơi trong quãng này không phải là không được, nhưng phải điều chỉnh. Có mặt ở xã trước bảy giờ sáng, kết thúc phần ngoài trời trước chín rưỡi, uống nước liên tục, mặc áo dài tay sáng màu. Tránh đưa người già và trẻ nhỏ đi đồng giữa trưa. Buổi chiều thì đợi sau năm giờ mới ra đồng, và về trước khi tối.

Ở chiều ngược lại, đây là mùa nước sông thấp và trong hơn các mùa khác, đi ngắm sông buổi sớm vẫn đẹp. Chỉ cần nhớ nước ròng làm lộ bãi bùn rộng hơn, đừng đi xuống bãi.

Đầu mùa mưa: tháng 5 đến tháng 7

Những cơn mưa đầu mùa thường đến vào khoảng tháng 5, đôi khi sớm hoặc muộn hơn vài tuần. Cảnh thay đổi nhanh: chỉ sau vài trận mưa, ruộng và bờ cỏ xanh trở lại, bụi đường được rửa sạch, không khí dịu đi. Nhiều người thấy đây là lúc đồng ruộng Phú Hòa Đông đẹp nhất, nhất là vào buổi sáng sau một đêm mưa.

Mưa đầu mùa ở Nam Bộ phần lớn là giông: buổi sáng nắng, chiều mây đen kéo lên, gió giật, sấm sét, mưa rất to trong một hai giờ rồi tạnh. Kế hoạch đi chơi trong quãng này nên dồn vào buổi sáng. Buổi chiều thì theo dõi bầu trời phía tây và dự báo radar thời tiết, có đường lui vào chỗ có mái che.

Đường đất bắt đầu lầy, nhất là đoạn ven sông và bờ ruộng. Xe máy dễ trượt bánh, xe đạp lốp nhỏ gần như không đi được. Chọn đường bê tông hoặc nhựa, và chấp nhận rằng một số lối ra sông sẽ không vào được cho đến hết mùa mưa.

Giữa và cuối mùa mưa: tháng 8 đến tháng 11

Giữa mùa mưa có những đợt mưa dầm kéo dài nhiều giờ, có hôm cả ngày, khi có áp thấp hay bão ở biển Đông ảnh hưởng tới Nam Bộ. Những ngày đó không phải ngày đi chơi đồng. Muỗi nhiều lên trong mùa này, nhất là ở bờ tre, vườn cây, gần kênh nước đọng; sốt xuất huyết là bệnh cần đề phòng, nên mặc áo dài tay và dùng thuốc chống muỗi.

Từ khoảng tháng 9 đến tháng 11, mực nước sông Sài Gòn lên cao do mưa trên lưu vực, và trong những năm mưa nhiều, hồ Dầu Tiếng ở thượng nguồn phải xả nước điều tiết. Khi hồ xả, nước sông chảy mạnh và đục, mang theo nhiều lục bình, các vùng trũng ven sông có thể bị ngập. Chính quyền thường thông báo trước những đợt xả này trên báo đài; nếu đọc thấy tin, hãy dời buổi ngắm sông.

Khi mùa mưa chuyển sang mùa khô vào tháng 11, bầu trời có những ngày mây trắng rất đẹp, nước sông còn đầy, đồng còn xanh. Đó là quãng chuyển mùa nhiều người chụp ảnh thích, với điều kiện để ý triều cường bắt đầu vào cuối năm.

Những tuần nên dời chuyến đi

Khi có tin xả lũ hồ Dầu Tiếng. Nước sông chảy mạnh, bãi thấp ngập, bờ dễ sạt. Đây không phải lúc ra mép sông. Đường đất ven sông ở những chỗ trũng có thể ngập vài ngày liền, kể cả khi trời đã ngớt mưa, vì nước từ thượng nguồn về chậm hơn cơn mưa.

Đỉnh triều cường cuối năm âm lịch. Không cần huỷ hẳn chuyến đi, nhưng tránh các bãi thấp và đường đất sát sông vào giờ nước lớn. Nếu trùng ngày hồ còn xả nước và có mưa lớn, ba thứ cộng lại là lúc vùng trũng ven sông dễ ngập nhất trong năm.

Khi có áp thấp, bão ảnh hưởng. Mưa lớn kéo dài, gió mạnh, cây đổ, đường ngập. Ở nhà là lựa chọn đúng. Sau bão một hai ngày cũng nên chờ, vì cành gãy còn treo trên cây và người dân đang dọn dẹp.

Những ngày nắng nóng gay gắt cuối mùa khô. Nếu không đi được thật sớm, dời sang tuần khác hoặc chỉ đi buổi chiều muộn. Người già, trẻ nhỏ và người có bệnh tim mạch là nhóm dễ bị say nắng nhất trên đồng trống.

Mùa có dịch bệnh gia súc trong vùng. Khi có thông báo dịch bệnh trên đàn bò, không ghé trại bò, kể cả khi chủ nhà quen biết; người nuôi sẽ cảm ơn bạn vì điều đó.

Ngày thường hay cuối tuần, sáng hay chiều

Ngoài chuyện tháng, chọn ngày trong tuần và giờ trong ngày cũng quyết định chuyến đi dễ chịu hay mệt. Phú Hòa Đông là xã có xưởng, kho và nhiều người đi làm, nên nhịp đường sá ngày thường khác hẳn cuối tuần. Sáng ngày thường, khoảng sáu đến bảy giờ rưỡi, các trục tỉnh lộ đông xe máy của công nhân và học sinh; xe tải, xe chở hàng chạy suốt ngày. Cuối tuần, nhất là chủ nhật, đường làng vắng hơn, người dân ở nhà, quán xá ven đường đông hơn.

Với người thành phố đi chơi, buổi sáng cuối tuần là lựa chọn dễ nhất: đường đỡ xe tải, trời mát, ánh sáng đẹp. Nhược điểm là đường cửa ngõ từ nội thành ra hướng tây bắc vào sáng thứ bảy, chủ nhật cũng có lúc đông vì nhiều người cùng đi chơi ngoại thành. Xuất phát sớm, trước sáu giờ, gần như tránh được chuyện đó.

Buổi chiều hợp với ai muốn ngắm hoàng hôn hay chụp ảnh đồng lúc nắng xiên, nhưng mùa mưa thì chiều là giờ giông. Mùa khô, đi chiều nên tính giờ về trước khi trời tối hẳn: đường làng ít đèn, bờ kênh không có rào, xe tải về muộn chạy nhanh trên tỉnh lộ. Một nguyên tắc đơn giản là không ở lại bờ sông, bờ kênh sau khi mặt trời lặn quá nửa giờ.

Ngày rằm, mùng một và những ngày có đám giỗ, đám cưới trong xóm, một số đoạn đường làng có rạp dựng tạm, xe đậu nhiều. Gặp cảnh đó thì đi chậm, chọn đường khác, đừng bấm còi giục. Đó cũng là những ngày thấy rõ nếp sinh hoạt của ấp, nếu được mời vào thì vui vẻ, không được mời thì chào hỏi rồi đi tiếp.

Câu hỏi thường gặp

Phú Hòa Đông có lạnh vào mùa đông không?

Không có mùa đông lạnh như miền Bắc. Những tháng cuối năm và đầu năm, khi gió chướng thổi, đêm và sáng sớm mát hơn hẳn mùa mưa, có hôm se lạnh vào rạng sáng ở đồng trống và ven sông. Một chiếc áo khoác mỏng là đủ cho buổi sáng sớm.

Mùa mưa có nên đi Phú Hòa Đông không?

Có, nếu đi vào buổi sáng và chấp nhận rủi ro gặp mưa. Đồng ruộng mùa mưa xanh hơn mùa khô, không khí dịu hơn. Cần mang áo mưa, đi đường bê tông thay vì đường đất, theo dõi trời phía tây vào buổi chiều và vào nơi có mái che khi nghe sấm.

Làm sao biết hồ Dầu Tiếng có xả nước không?

Các đợt xả nước điều tiết hồ Dầu Tiếng thường được đơn vị quản lý hồ và chính quyền địa phương thông báo trên báo chí, đài truyền hình và kênh thông tin của thành phố. Tìm tin mới nhất trước khi đi nếu bạn định ra sông vào khoảng tháng 9 đến tháng 11.

Dịp Tết về Phú Hòa Đông có gì khác?

Xưởng nghỉ, công nhân về quê nên đường vắng, ít xe tải. Người địa phương đi chúc Tết, viếng mộ, cúng đình, không khí quê rõ hơn ngày thường. Nhiều quán nghỉ vài ngày nên mang theo đồ ăn uống. Trại bò vẫn làm việc, nhưng người nuôi bận việc nhà, ít thời gian tiếp khách.

Tháng nào có lúa chín ở Phú Hòa Đông?

Không có tháng cố định vì diện tích lúa còn lại trong vùng không nhiều và lịch thời vụ khác nhau giữa các chân ruộng. Cách chắc nhất là hỏi người dân khi đi ngang ruộng lúa còn xanh, rồi quay lại vào khoảng thời gian họ nói.